By «Εγώ, μπρε τζάνουμ’, είμαι με το γκουβέρνο»
Πρόδρομος Αθανασιάδης-Μποδοσάκης
Η αίθουσα εκδηλώσεων του Ωδείου Αθηνών το βράδυ της 21ης Ιουλίου δεν ήταν γεμάτη από μελωδίες συμφωνικής ορχήστρας αλλά από τους προσκεκλημένους σε μια προεκλογικού χαρακτήρα εκδήλωση παρουσίασης του «Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ)» της περιόδου 2026-2030. Ο παριστάμενος Πρωθυπουργός έκανε μάλιστα λόγο για 23 δισ. ευρώ εθνικών πόρων ως χρηματοδοτική γέφυρα «προς την Ελλάδα του 2030».
Πόσο πειστικές είναι όμως οι ανωτέρω προεκλογικές υποσχέσεις, τις οποίες έσπευσαν να «αγκαλιάσουν» και οι πάντοτε πρόθυμοι αυτοδιοικητικοί του κυβερνώντος κόμματος;
Η ίδια η σύνθεση του ΕΠΑ καταδεικνύει κατ’ αρχήν την έλλειψη αξιοπιστίας των εξαγγελιών, καθώς από το συνολικό πακέτο, περίπου 5,8 δισ. ευρώ προορίζονται για εκκρεμότητες του παρελθόντος. Παρ’ ότι η μεταφορά έργων από μία προγραμματική περίοδο στην επόμενη δεν είναι αφ’ εαυτής κατακριτέα, γίνεται προβληματική όταν μετατρέπεται σε μηχανισμό απόκρυψης καθυστερήσεων στην υλοποίηση του προγράμματος, καθώς διάφορα έργα που εντάσσονται δεν ωριμάζουν εγκαίρως, δεν δημοπρατούνται ή εμπλέκονται σε αδειοδοτήσεις και προσφυγές, δεσμεύοντας πόρους που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν κρισιμότερες ανάγκες.
Πίσω από τη χρήση «πιασάρικων» όρων όπως «τεχνητή νοημοσύνη», «καινοτομία», «πράσινη μετάβαση», «κοινωνική ένταξη» και «περιφερειακή ανάπτυξη», δεν υφίσταται πρακτικά ο παραμικρός δεσμευτικός χάρτης υλοποίησης του ΕΠΑ ούτε υπάρχουν σαφή κριτήρια ένταξης και χρηματοδότησης των επιμέρους παρεμβάσεων ώστε να προκύπτει με διαφάνεια ποια έργα προηγούνται, ποια είναι ώριμα, ποιοι είναι οι μετρήσιμοι στόχοι ανά Περιφέρεια και ποιος θα λογοδοτεί όταν ένα χρονοδιάγραμμα εκτροχιάζεται.
Το ίδιο πρόβλημα αντιμετώπισε εξάλλου η χώρα και με το περιβόητο Ταμείο Ανάκαμψης, που κλείνει άρον-άρον στο τέλος Αυγούστου. Παρ’ ότι εκεί η Ελλάδα κατ’ αρχάς εξασφάλισε συνολικούς πόρους περίπου 36 δισ. ευρώ, τα στοιχεία εμφανίζουν τη χώρα μας κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στην πραγματική αξιοποίηση των πόρων. Έτσι, στο τέλος του 2025 είχε χρησιμοποιηθεί περίπου το 39,1% του συνολικού ελληνικού προγράμματος, έναντι 53,7% στην Ε.Ε., ενώ οι παραγωγικές επενδύσεις αντιστοιχούσαν μόλις στο 13,3% των διαθέσιμων πόρων, έναντι 18,5% κατά μέσο όρο στην Ένωση.
Παράλληλα, οι διαδοχικές αναθεωρήσεις του πολυδιαφημισμένου από την κυβέρνηση «Ελλάδα 2.0» οδήγησαν σε απεντάξεις, μειώσεις φυσικού αντικειμένου και χαμηλότερους ποσοτικούς στόχους, καθώς η πίεση χρόνου επέβαλε την αντικατάσταση του αρχικού σχεδιασμού με παρεμβάσεις ευκολότερης εκτέλεσης, αλλά χωρίς ισάξια αναπτυξιακή στόχευση.
Παρ’ ότι λοιπόν η κυβέρνηση εξακολουθεί να επιμένει ότι δεν θα χαθεί ούτε ένα Ευρώ, το Ταμείο Ανάκαμψης τερματίζεται με πολλούς χαμένους (όπως οι χιλιάδες υποψήφιοι δανειολήπτες του προγράμματος «ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ ΙΙ», που έχασαν την ευκαιρία να αποκτήσουν τη δική τους στέγη) και τον κόσμο να αναρωτιέται «πού πήγαν άραγε τόσα λεφτά;», σε τέτοιο βαθμό που ο πρωθυπουργός «υποχρεώθηκε» σε δημόσια εξήγηση κατά τα εγκαίνια του τελευταίου τμήματος του αυτοκινητοδρόμου Ε65, που χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα.
Ενδεικτικά, στη Μεσσηνία δεν χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης ούτε ένα σοβαρό αναπτυξιακό έργο, ούτε μια νέα βιομηχανική μονάδα, ενώ απεντάχθηκε ως «ανώριμο» το Μηναγιώτικο φράγμα, χωρίς σοβαρή αντίδραση του πολιτικού προσωπικού (με ελάχιστες εξαιρέσεις). Αντιθέτως, χρηματοδοτήθηκαν παλαιάς κοπής αναπλάσεις και διαβάσεις με κυβόλιθους, που ήδη φθείρονται και καταστρέφονται, στην πόλη της Καλαμάτας, αλλά και κάποιες ασφαλτοστρώσεις που βαφτίστηκαν «παρεμβάσεις στην οδική ασφάλεια», γεγονός αναμφίβολα επονείδιστο για όσους ασκούν δημόσιο αξίωμα. Επιπλέον, κανένας τοπικός παράγοντας δεν αντέδρασε σοβαρά ούτε διερωτήθηκε: Γιατί και με ποια «κριτήρια» άραγε χρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης αυτοκινητόδρομοι σε πιο αναπτυγμένες περιοχές της χώρας όχι στην παραπαίουσα δυτική Πελοπόννησο; Άξιζε να χρηματοδοτηθούν ακόμα και ξενοδοχειακές μονάδες σε ήδη πηγμένες τουριστικές ζώνες και όχι σοβαρές παραγωγικές επενδύσεις στην ενδοχώρα; Πόσα χρήματα κατευθύνθηκαν σε κάθε Περιφέρεια και γιατί δημιουργήθηκαν στην πράξη Περιφέρειες α’ (πχ Κρήτη) και β’ αναπτυξιακής τάξης (πχ. Πελοπόννησος);
– την κατασκευή του άξονα Πύργος-Καλό Νερό -Τσακώνα
– τη λειτουργία νέων βιομηχανιών σε κάθε περιφερειακή ενότητα
– τη διαμόρφωση μιας Περιοχής Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης και ενός αθλητικού-προπονητικού κέντρου στη δυτική παραλία Καλαμάτας και στην παραλιακή περιοχή της Μεσσήνης και την εγκατάσταση στην παραπάνω περιοχή και ενός Κοινού Ερευνητικού Κέντρου (Joint Research Centre) της Ευρωπαϊκής Ένωσης με έμφαση σε τομείς τοπικού ενδιαφέροντος
-την άμεση αναβάθμιση του λιμανιού της Καλαμάτας
-την επαναλειτουργία του σιδηροδρομικού δικτύου της Πελοποννήσου
– την πραγματοποίηση μεγάλων επενδύσεων στο τομέα της αποθήκευσης ενέργειας
Λαμβάνοντας όμως υπ’ όψιν τη μέχρι τώρα απαξιωτική στάση των σημερινών ενοίκων του Μαξίμου απέναντι στη Μεσσηνία και στην Πελοπόννησο, όλοι πρέπει να θυμούνται τη διάσημη ρήση του πρώην Προέδρου των Η.Π.Α Ronald Reagan «Η κυβέρνηση δεν είναι η λύση στο πρόβλημα, η κυβέρνηση είναι το πρόβλημα!»
